Nieuwjaarsenquête: Ondernemer laat zich niet gek maken

17-01-2013

Een bumpy road is het geweest: het jaar 2012. Maar wat verwachten ondernemers van 2013? Met welke goede voornemens gaan ze het nieuwe jaar in? En hoe ziet de wereld er volgens hen over tien jaar uit?


Nieuwjaarsenquête

Forum stuurde tienduizend leden van de vijf regionale ondernemersverenigingen die zijn aangesloten bij VNO-NCW een e-mail met een uitnodiging voor een internetenquête. Van hen namen 687 de moeite om mee te doen aan deze peiling (een respons van 7 procent). De deelnemers aan het onderzoek hebben een gemiddelde leeftijd van 51 jaar; de man-vrouw-verdeling is 91/9. Bijna de helft van de ondernemers is actief in de zakelijke dienstverlening, 21 procent in de industrie en 9 procent in de bouw. Bijna 90 procent is directielid of directeur-eigenaar, 8 procent manager. Van 21 procent van de respondenten is het bedrijf groter dan 250 werknemers, 30 procent heeft tussen de 50 en 250 man personeel en de helft heeft maximaal 50 mensen in dienst. Het onderzoek vond plaats tussen 2 en 9 januari.



Wat brengt 2013?
Lastig maar niet rampzalig, zo schat de ondernemer het komende jaar in. Bijna de helft van de ondernemers denkt zelfs dat het nog wel mee kan vallen en dat 2013 economisch gezien best nog wel een redelijk tot goed jaar kan worden. Zware bezuinigingen binnen het eigen bedrijf voorziet slechts 6 procent van de ondernemers. Het blijft vooral business as usual, een mix van investeren en bezuinigen, voor de grootste groep. Al verwacht een kwart vooral bezig te zijn met het hoofd boven water houden. Politiek gezien houden veel ondernemers hun hart nog vast. Bijna 60 procent verwacht een onrustig jaar. Echte chaos blijft uit, zo zijn de verwachtingen en een derde van de respondenten heeft goede hoop op een politiek stabiel of zelfs vruchtbaar jaar. Als ondernemers het beestje bij de naam moeten noemen, wordt 2013 het jaar van hernieuwd optimisme (25 procent) en het Europese herstel (25 procent). Ook een kwart houdt het voorlopig op stagnatie. Bijna 20 procent rekent ondanks de crisis op een doorbraak voor de duurzame economie. Ook spontaan genoemd: het jaar 2013 als het jaar van de waarheid voor de bouw.



Hoe ziet de wereld er in 2023 uit?
Een goede ondernemer kijkt verder dan een jaar vooruit. Maar dat valt niet mee in een wereld die zo snel verandert. Een aantal tendensen zijn onomkeerbaar, denkt de gemiddelde ondernemer. Zo verwacht bijna 60 procent van de ondernemers dat de Verenigde Staten over tien jaar hun positie als grootste economie definitief kwijt zijn. Angst dat we tegen die tijd volledig overvleugeld wordt door China kennen de meeste ondernemers echter niet. Niet omdat de Chinese bubbel tegen die tijd geknapt is, maar simpelweg omdat Nederland er over tien jaar sterker voor staat dan ooit, zo verwacht een krappe meerderheid. Ook politiek zal Nederland zijn politieke stabiliteit min of meer hervinden: elke twee jaar een kabinetscrisis zoals de laatste jaren lijkt een ruime meerderheid onwaarschijnlijk. Met Europa gaat het minder hard: dat we over tien jaar al in een Verenigde Staten van Europa leven, lijkt meer dan de helft van de ondernemers onwaarschijnlijk. Stabiliteit ook voor het eigen bedrijf, voorspelt de ondernemer. De overgrote meerderheid verwacht alle stormen te overleven, gewoon in eigen land gevestigd te blijven, en de omzet in rustig tempo uit te bouwen. Ook bestaat het vaste dienstverband dan gewoon nog.




Aan de slag in 2013
'Niet lullen maar poetsen', aldus het voornemen van meerdere ondernemers voor 2013. Dat geldt dan zowel voor henzelf als voor de politiek. De ambities voor het eigen bedrijf zijn groot, en ook van de Den Haag wordt het nodige verwacht.


De politiek krijgt het in 2013 nog heel moeilijk met...

Het wordt een woelig jaar voor de politiek, zo verwachten ondernemers. Op de vraag waarmee de politiek het in 2013 nog heel moeilijk krijgt, noemt bijna iedereen de bezuinigingen: 'Het uitvoeren van de plannen die geld op moeten gaan leveren, zeker wanneer het gaat om complexe bezuinigingen in de zorg en het onderwijs wordt geen makkelijke klus.' Andere ondernemers vrezen zelfs voor een volksopstand als de politiek de bevolking niet weet te motiveren om versoberingen te accepteren. 'Ondertussen moet bij het maken van keuzes de bedrijvigheid zoveel mogelijk worden ontzien. Een lastige opgave', aldus een respondent.

Ook de gevolgen van de bezuinigingsmaatregelen worden gevreesd. 'Die zullen onherroepelijk leiden tot minder bestedingsruimte bij consumenten en ondernemers en dus eerder de neergaande spiraal stimuleren dan bedwingen. De huizenmarkt zal nog grotere prijsdalingen laten zien.' Het zal sowieso helpen als het kabinet zich weet te profileren als één gezicht, verwacht een ondernemer. Veel ondernemers verwachten dat de politiek het vooral moeilijk krijgt met zichzelf. 'Weg met al die moties van wantrouwen en gewoon de bv Nederland gaan besturen! Ophouden met dat interne gekibbel', is de oproep. Veel ondernemers noemen ook het gebrek aan een meerderheid in de Eerste Kamer als struikelblok.

Herstel van vertrouwen is cruciaal voor het weer op gang brengen van de economie, zo is de consensus. 'Geld moet rollen en dat kan alleen als er vertrouwen is en men weet waar men aan toe is.'

Het kabinet heeft een slechte start gemaakt, wordt gesteld. 'Het vertrouwen is in 2012, door onzorgvuldig handelen van de nieuwe leiders Rutte en Samsom, danig beschadigd. Ik hoop dat we van deze voortvluchtigheid verschoond blijven in 2013', aldus een ondernemer.

De eerste prioriteit is helder aldus veel ondernemers: de bouw en de woningmarkt. 'Zolang deze niet wordt geholpen of gestimuleerd zal er een groot tekort ontstaan en veel opstand onder de bevolking.'



De politiek moet in 2013 eindelijk het mes zetten in...
Een inkoppertje vonden de meeste ondernemers. De overheid moet in 2013 eindelijk eens het mes zetten in zichzelf. 'Bedrijven en burgers worden flink gekort, maar het overheidsapparaat nog veel te weinig', aldus veel ondernemers. 'Als ze even efficiënt zouden gaan werken als ondernemers hebben ze veel minder ambtenaren nodig.' Suggesties hoe dat te bereiken genoeg: een vacaturestop, het natuurlijk verloop van babyboomers benutten om de overheid te verkleinen, de topsalarissen van publieke functies inperken. 'Uitgaven kunnen beter onder de loep genomen worden of ze echt wel nodig zijn.' Ook de 'onnodige papierwinkel', het 'doolhof aan pietepeuterige regeltjes' en de 'eindeloze regelzucht' mag flink onder het mes als het aan ondernemers ligt. Plus 'de cultuur van een regel maken en dan denken dat het probleem is opgelost.' Laten we aan het werk gaan in plaats van formuliertjes invullen, is de oproep.

Eveneens veel genoemd: de zorg. 'De omvang van de sector dreigt onevenredig groot te worden. Het kenteren van deze trend vergt een radicale verandering van de organisatie, financiering en toegang tot zorg.' De ontwikkelingssamenwerking kan ook nog wel een tandje minder, vindt een aantal ondernemers: 'Ontwikkelingsgelden terugbrengen en alleen door middel van leveringen en diensten door Nederlandse bedrijven laten invullen.'

Toch zijn er ook veel ondernemers die het mes verder graag in de la laten dit jaar. 'Nergens meer in snijden. Alleen de afspraken nakomen en vervolgens voor politieke helderheid en rust zorgen.' Mes zetten alleen is nergens goed voor, aldus een ander. Een uitzondering maken ondernemers graag voor de ontslagbescherming. Samen met de ontslagvergoedingen vormt dit een belemmering bij het aannemen van mensen, aldus veel ondernemers. 'Bij collectief ontslag moet het mogelijk worden de meest geschikte medewerkers voor de organisatie te behouden.' Een andere ondernemer stelt voor om bedrijven de mogelijkheid te geven jaarlijks 2 procent van hun medewerkersbestand 'in te ruilen' voor anderen die nu werkeloos zijn. 'Dat kost de samenleving geen geld en geeft bedrijven de kans stappen te maken. Reden: er zijn altijd collega’s die om welke reden dan ook tijdelijk of langere tijd niet kunnen of willen functioneren. Je geeft hen dan de kans te herstellen of zich te herpakken zonder dat het bedrijf hier hinder van ondervindt. Verder haal je eruit dat iemand ervan uit gaat dat hem/haar niks kan gebeuren omdat hij toch een vast dienstverband heeft.' Een gevaarlijke en moeilijke discussie, verwacht de ondernemer, maar zeer wenselijk en vruchtbaar.



Dit artikel komt uit de print Forum