'Kernenergie is niet het probleem'

07-04-2011

Delta, mede-eigenaar van kerncentrale Borssele, is eigenlijk wel blij met alle aandacht voor kernenergie naar aanleiding van de gebeurtenissen in Japan. Nu kan de discussie eindelijk op inhoud worden gevoerd, zegt bestuursvoorzitter Peter Boerma. Die tweede centrale kan er wat hem betreft gewoon komen.

De kamer van bestuursvoorzitter Peter Boerma kijkt uit op een ouderwetse Hollandse molen, en niet op de kerncentrale waarvan Delta mede-eigenaar is. Die staat ook niet in Middelburg, maar 20 kilometer verderop, in het havengebied van Borssele. Als het goed is, wordt daar in 2015 begonnen met de bouw van een tweede kerncentrale, die vijf keer zo groot zal zijn. Als het goed is. Want na de natuurramp in Japan en de problemen met enkele kerncentrales daar als gevolg van die ramp, is kernenergie ineens een stuk minder vanzelfsprekend als het de afgelopen tijd leek te zijn. De gedachte dat kernenergie een middel kon zijn om de transitie naar een écht duurzame energievoorziening mogelijk te maken, begon juist voeten in de aarde te krijgen. Ook bij mensen die tot voor kort fel tegen kernenergie waren.

Wanneer dacht u: dit gaat fout voor ons?
"Nou, ik dacht na de aardbeving en de tsunami in eerste instantie aan het lot van de Japanners zelf en helemaal niet aan kerncentrales. Ik was meer bezig met hoe de mensen daar het hoofd boven water probeerden te houden."

"De consequenties voor de kerncentrales kreeg ik pas later op mijn netvlies. Ze zijn volgens protocol meteen stilgezet tijdens de aardbeving. Dan wordt er nog wel warmte geproduceerd, maar is het makkelijker om de zaak onder controle te houden. Ik heb veel lof en waardering voor de mensen die onder zulke omstandigheden door zijn gegaan met hun werk."

"Ik dacht niet automatisch: wat zou er in zo'n geval mis kunnen gaan bij ons? Wij hebben het heel goed geregeld. Gebruikte uraniumstaven worden bijvoorbeeld niet buiten de reactor bewaard, zoals in Japan het geval is. Toen we de centrale bouwden, was ie duizend keer veiliger dan een raffinaderij. Sindsdien is hij nog eens duizend keer veiliger gemaakt."

Was u niet bang dat de discussie weer van vooraf aan zou beginnen?
"De eerste vraag was: kan de centrale tegen een overstroming. Het antwoord is: ‘Ja’. Hij is gebouwd met 1953 in het achterhoofd. De koeling werkt bijvoorbeeld op dieselgeneratoren die nog steeds draaien als ze tien meter onder water staan."

"In het nieuws lijkt de aandacht meer uit te gaan naar de kerncentrales in Japan dan naar de ramp. Dat geeft aan dat kernenergie geen technisch maar een maatschappelijk issue is. Het gaat om draagvlak. Als er vragen komen uit de samenleving, moet je daar snel en open op reageren. Daarom hebben we een brochure die op stapel stond vervroegd uitgebracht."

"Ik merk dat Nederlanders, in tegenstelling tot Duitsers, er zakelijk naar kijken, proberen te objectiveren. Dat geeft ons de kans om uit te leggen hoe wij de dingen hier regelen en hoe solide onze plannen voor een tweede centrale zijn. De discussie komt op een hoger plan. Het gaat niet meer over voor of tegen, maar over de inhoud. Die discussie moest plaatsvinden. Dat het onderwerp nu onder een vergrootglas ligt, is alleen maar goed. Dan kunnen wij het meer in detail uitleggen en mensen meekrijgen."

Zelfs krantenberichten over de 372 storingen die Borssele in de afgelopen 31 jaar heeft gemeld, waardeert hij positief. "Die informatie staat ook gewoon op de website van EPZ, de exploitant van de centrale. Van al die storingen is er één incident op niveau 2 op een schaal tot 7 (Tsjernobyl; red.), de rest ligt lager. De veiligheid is nooit in het geding geweest. Het belangrijkste van storingen en fouten is dat je ervan leert. Dat geldt zeker voor de kernenergiesector. Als er iets misgaat in een centrale, wordt die informatie wereldwijd gedeeld met alle andere eigenaren van centrales."

Wat vond u van het referendum dat GroenLinks wilde houden over de tweede centrale?
"Maatschappelijke discussie over kernenergie is goed. In welke vorm, dat bepalen maatschappij en politiek. Daar ga ik niet over."

Wat zou de uitkomst zijn geweest?
"Dat weet ik niet. Maar ik vind het belangrijker wat de mensen hier in Zeeland vinden dan wat ze er in Groningen van vinden. De provincie en gemeenten zijn de aandeelhouders van Delta. Onze klanten zitten in Zeeland. Dus de binding met de omgeving is sterk. Vorig jaar is in de Provinciale Staten een motie ingediend waarin de gedeputeerden werd gevraagd om zich uit te spreken voor de bouw van een tweede centrale. Naar aanleiding van de gebeurtenissen in Japan hebben we onlangs overleg gevoerd met de verschillende dorpsraden. Die zijn ook nog steeds positief."

Waarom kiest Delta voor kernenergie?
"Wij willen energie die schoon, betaalbaar en betrouwbaar is. Kernenergie is de vorm die daar nu het beste aan voldoet. Op de langere termijn kiezen we voor zonne-energie, maar als je nu alle daken in Nederland zou bedekken met zonnecellen, heb je maar 4 procent van de energievoorziening. En wat doe je 's nachts met bedrijven die volcontinu draaien? Dan moet je op z'n minst zonne-energie kunnen opslaan. Je kunt ook de Sahara volzetten met zonnepanelen. De energie moet je dan wel hierheen zien te halen. De meest optimistische schatting is dat eind deze eeuw 60 procent van de energievoorziening van de zon komt. De rest moet ergens anders vandaan komen. Windenergie zal nooit meer dan 15 procent kunnen bijdragen. En daarvoor heb je voldoende windkracht en ruimte nodig."

"Kernenergie is nodig om de transitie van fossiel naar duurzaam mogelijk te maken. Ondertussen moet aan de groeiende vraag naar energie worden voldaan. Ik was vorig jaar in China om te kijken hoe ze daar nieuwe centrales bouwen. China bouwt dertig centrales. Op één locatie staan er zeven op een rijtje, en een paar kilometer verderop wordt ruimte vrijgemaakt voor nog eens zes centrales. En dat zijn de modernste types. Wij denken wel eens dat ze daar achterlopen, nou, vergeet het maar."

"Wat ook nog meespeelt, is dat wij niet het grootste energiebedrijf zijn. Dat betekent dat we ons moeten onderscheiden en dat doen we onder meer met kernenergie. We zitten natuurlijk al in Zeeland met een centrale. Dan is het makkelijker om een tweede centrale in de buurt te bouwen."

Is dat – zie Japan – niet juist gevaarlijk?
"In Japan zijn de problemen niet overgeslagen van de ene naar de andere centrale. Het probleem was meer dat alle centrales tegelijk zijn geraakt door de tsunami. Het is juist de gewoonte om centrales bij elkaar te bouwen. Zo kun je profiteren van de kennis en de infrastructuur die er al is. Wij willen straks bijvoorbeeld het nieuwe koelwaterkanaal voor de tweede centrale koppelen aan het bestaande eerste kanaal. Zo heb je een back up als er iets misgaat. Maar de doorslaggevende factor voor bouwen op de huidige locatie is het maatschappelijk draagvlak. De mensen hier zijn bekend met kernenergie."

Verwacht u vertraging als gevolg van de gebeurtenissen in Japan?
"Daar ga ik niet van uit. De situatie in Fukushima moet goed worden onderzocht. Daar kunnen we van leren. Maar Borssele II wordt een centrale van de derde generatie, terwijl de getroffen centrales in Japan van de tweede generatie zijn. Daar hadden we ook voor kunnen kiezen omdat ze een stuk goedkoper zijn, maar we wilden de meest moderne en veilige centrale volgens de huidige stand van de techniek."

"Het zou mij daarom verbazen als we naar aanleiding van Japan nog aanvullende maatregelen moeten nemen. Ook de stresstest van centrales die in Europees verband is afgesproken, zal voor ons waarschijnlijk niets veranderen. Dus we gaan gewoon door met het proces richting vergunningaanvraag in 2012. Komen er nog aanpassingen, dan kunnen we die in het ontwerp verwerken."

Een veilige centrale is één ding, maar wat te doen aan het afvalprobleem?
"Er is geen probleem. Je hebt afval en dat moet je behandelen. Wij zijn naast energieproducent een grote afvalverwerker, en werken veel met gevaarlijk afval. Nucleair afval mogen we niet doen, want dat is een overheidstaak, maar de manier van denken is hetzelfde. Je moet afval zoveel mogelijk reduceren en hergebruiken. Vijfennegentig procent van het gebruikte uranium wordt verwerkt in nieuwe staven. Het afval gaat naar Frankrijk, waar het wordt opgewerkt en verglaasd. In die vorm zou je het zelfs aan de oppervlakte kunnen bewaren. In landen als Japan en Duitsland doen ze het op een andere manier. Daar slaan ze gebruikte staven op in de hoop dat er ooit een betere verwerkingstechniek wordt bedacht."

"De verglaasde staven gaan naar de Covra (Centrale Organisatie voor Radioactief Afval; red.) in Vlissingen, waar het voor honderd jaar wordt opgeslagen in roestvrijstalen containers in bunkers met muren van een paar meter dik. Voor die opslag betalen we. Jaarlijks komt er maar drie kubieke meter bij."

Toch, in de perceptie van mensen…
"Waarom maken ze zich dan zo weinig druk over al die kolen- en gascentrales die CO2 de lucht in pompen? Dat is afval dat ons klimaat beïnvloedt. De stijging van de zeewaterspiegel: dát is het probleem. Heeft u liever miljoenen tonnen CO2 of een paar kubieke meter kernafval? De discussie moet in balans worden gebracht. We horen, zien en zwijgen over wat het echte probleem is en maken ons zorgen over iets dat heel goed geregeld is."


Op naar de next generation

De huidige kerncentrale in Borssele is in 1973 in gebruik genomen en behoort tot de zogenoemde tweede generatie. De getroffen centrales in Japan zijn van dezelfde generatie, met dat verschil dat de gebruikte splijtstofstaven in Japan buiten de reactor werden bewaard, en nu waarschijnlijk voor de gemeten straling zorgen. Borssele I is bestand tegen een aardbeving van 5,2 op de schaal van Richter en een overstroming tot 7,3 meter. De luchtinlaten voor de nooddiesels zitten op 10 meter hoogte. De centrale wordt in 2034 buiten werking gesteld.

Borssele II wordt een centrale van de derde generatie. Die heeft een core catcher: een betonnen onderbak die de gesmolten kern opvangt bij een volledige meltdown.

De vierde generatie kerncentrales ligt nog op de tekentafels. Het is de bedoeling dit type uit te rusten met een autonoom veiligheidssysteem. Bij een incident is er geen handeling of stroom nodig. De koeling met water geschiedt dan bijvoorbeeld met behulp van de zwaartekracht.
Dit artikel komt uit de print Forum